جوان آنلاین: صنایع کوچک و متوسط به عنوان ساختارهایی غیرمتمرکز قادر هستند ریسکها را در شرایط حساس کاهش دهند و علاوه بر اهمیتی که در اشتغالزایی و رشد اقتصادی دارند، به دلیل پراکندگی نیز میتوانند آسیب کمتری ببینند. بنابراین، در شرایط حساس کنونی باید به سمت اینگونه الگوهای تابآور و ضدضربه حرکت کرد.
یکی از نمونههای موفق پراکندگی اجزا به باور کارشناسان، صنایع برق کشور است که به دلیل پراکندگی جغرافیایی نیروگاهها و اتصال شبکه سراسری برق، امکان مدیریت شرایط فراهم است و قطعی گسترده ایجاد نمیشود. همچنین کارشناسان تأکید دارند که در خصوص سایر صنایع کشور نیز لازم است از این الگو بهرهبرداری بیشتری شود. در حال حاضر وابستگی گسترده صنایع پاییندستی به صنایع بالادستی، باعث شده است نوسان در عرضه یا قیمت مواد اولیه، به سرعت به سایر بخشها منتقل شود. از این رو، حفظ تعادل در این حوزه به یکی از اولویتهای کلیدی تبدیل شده است.
وابستگی به صنایع نفتی، پتروشیمی و فلزی بزرگمقیاس باعث میشود تا هنگام بروز یک بحران، کل زنجیرههای پاییندستی دچار شوک و تزلزل شوند و قادر به ادامه حیات نباشند. بزرگی بیش از حد بنگاهها و اتکا به منابع متمرکز، برای بدنه اقتصادی کشور محدودیتهایی ایجاد میکند. همچنین مقررات پیچیده در ساختارهای اداری سنگین و فرآیندهای غیرشفاف، کل نظام اقتصادی را کند و آسیبپذیر خواهد کرد که در مواجهه با بحرانهای آینده توانایی مقاومت نخواهد داشت. این در حالی است که اقتصاد مبتنی بر صنایع کوچک و متوسط به دلیل پراکندگی اجزا، کمتر آسیبپذیر است.
از سوی دیگر توجه به صنایع کوچک و متوسط نه فقط از باب ریسک پایین در شرایط بحرانی قابل اهمیت است، بلکه این صنایع به لحاظ اشتغالزایی، زودبازده بودن و در عین حال هزینههای پایینتر نسبت به صنایع بزرگ از اهمیت زیادی برخوردار است. یکی از شاخصههای مهم رشد و رونق تولید داخلی، فعالیت صنایع کوچک است و هرچه تکیه توسعه صنعتی بر صنایع کوچک بیشتر معطوف باشد، کشور از نظر اقتصادی در وضعیت بهتری قرار خواهد گرفت. از این رو هم اکنون فرصت طلایی برای توسعه صنایع کوچک و متوسط و حمایتهای هدفمندتر از آنها است.
نسخه احیای صنایع کوچک
تجربه کشورهای موفق در عرصه ساماندهی صنایع کوچک و متوسط نشان میدهد که صنایع کشور ما هم نیازمند تدابیری کارآمد برای ساماندهی هستند. در حال حاضر که صنایع کوچک و متوسط کشور به مسیر بازگشت حرکت میکنند، یکی از مهمترین مسائل آنها تأمین، قیمتگذاری و ثبات بازار است. تحقق این موارد در گرو حمایت دولت از صنایع کوچک، تسهیل فرآیندهای تجاری، تقویت زنجیرههای تأمین داخلی و افزایش هماهنگی میان دولت و بخش خصوصی است.
در این رابطه یکی از اقدامات سازمان صنایع کوچک، امهال ۳ ماهه اقساط سررسید شده واحدهای تولیدی است. در مصوبه این سازمان تأکید شده است که سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران و شرکتهای تابعه استانی آن، مناطق آزاد تجاری‑صنعتی و مناطق ویژه اقتصادی ایران و سازمان امور اراضی مکلفند نسبت به امهال اقساط سررسید شده واحدهای تولیدی و خدماتی که از دستگاههای اجرایی فوقالذکر اراضی و خدمات خریداری کردهاند و تاریخ سررسید اقساط آن برای تاریخ نهم اسفند ماه ۱۴۰۴ تا سیویکم اردیبهشت ۱۴۰۵ است، را به مدت سه ماه بدون پرداخت جرائم و وجه التزام امهال کنند.
همچنین تأمین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی و اجرای مصوبه دولت مبنی بر تزریق ۷۰۰ همت اعتبار برای صنایع کوچک و متوسط نیز از دیگر اقدامات دولت در حمایت از این صنایع بوده است. فعالان اقتصادی تأکید دارند که تداوم تولید و صادرات در ماههای آینده نیازمند تصمیمات هماهنگ در حوزه سیاستگذاری است. یکی از محورهای مهم در این زمینه، بهبود فرآیندهای تجاری و تسهیل دسترسی تولیدکنندگان به مواد اولیه است. بر این اساس توجه به سازوکارهای اجرایی و کاهش بروکراسی، بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.
افزایش هماهنگی میان دولت و بخش خصوصی نیز از دیگر مسائل مهم در راستای حمایت از تولید، رشد اقتصاد و حمایت از فعالان حوزه صنعت به ویژه صنایع کوچک و متوسط است. با توجه به اینکه ظرفیتهای مالی و اجرایی دولت به تنهایی پاسخگوی حجم از نیازها نیست، حضور فعال بخش خصوصی به عنوان یک ضرورت راهبردی مطرح میشود.
در این رابطه، ایجاد چارچوبهای حقوقی شفاف، ارائه مشوقهای مالیاتی و تضمین امنیت سرمایهگذاری، از جمله پیشنیازهای جلب مشارکت مؤثر فعالان اقتصادی در این حوزه است. همچنین احیای ظرفیتهای تولیدی و بازگرداندن چرخه اشتغال به وضعیت پایدار، از دیگر مسئولیتهای کلیدی بخش خصوصی و صاحبان کسبوکارهای صنایع کوچک است. بازسازی و نوسازی واحدهای صنعتی آسیبدیده، بهکارگیری نیروی کار و توسعه فعالیتهای کارآفرینانه، نقش مهمی در کاهش تبعات اجتماعی و اقتصادی جنگ ایفا خواهد کرد.
در مجموع پایداری تولید، بیش از هر چیز به سرعت تصمیمگیری، انعطافپذیری و همکاری میان بازیگران اقتصادی وابسته است و در صورت تحقق آنها و اجرای سیاستهای حمایتی هدفمند از صنایع کوچک، میتوان انتظار داشت که مشکلات این صنایع در مسیر گشایش قرار گیرد.
